Kontakt

Fundacja Wsparcia Psychologicznego Terapii i Rozwoju Osobistego Źródło Zmian

Miejsce prowadzenia terapii i zajęć: Ursynów, ul. Lanciego 7/4, tel. 601-938-288

Siedziba Fundacji:
ul. Franciszka Marii Lanciego 7B/10
02-796 Warszawa

fundacjazrodlozmian@gmail.com

Integracja sensoryczna (SI)

Wspomaganie rozwoju poprzez oddziaływania Metodą Integracji Sensorycznej

„Chodzi o to, aby –jeśli to tylko możliwe-poznawać świat za pomocą zmysłów; to co widoczne –wzrokiem, to, co słyszalne –słuchem, to, co można powąchać – węchem, posmakować –smakiem, dotknąć zmysłem dotyku. A jeśli coś można uchwycić jednocześnie kilkoma zmysłami, należy to odbierać kilkoma zmysłami.”

Jan Amos Komeński

Triada zaburzeń autystycznych jest głównym narzędziem pozwalającym opisać cechy zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Jednak należy uwzględnić również wpływ odmiennego funkcjonowania zmysłów na działanie i zachowanie, gdyż ma wpływ na możliwość przyswojenia programu nauczania, funkcjonowania w środowisku szkolnym, integrację z grupa rówieśniczą oraz ogólny rozwój. Bez specjalistycznej diagnozy i terapii integracji sensorycznej, dzieci te mają utrudniony przebieg procesu edukacyjnego, co ma również odzwierciedlenie w funkcjonowaniu emocjonalno-społecznym.

Zaburzenia w zakresie odbioru przetwarzania i integracji bodźców to jedna z cech funkcjonowania dziecka z autyzmem, pamiętajmy jednak: jeśli poznaliśmy jedną osobę z autyzmem to widzieliśmy jedną osobę z autyzmem.

U dzieci autystycznych obserwujemy podwyższony próg wrażliwości na niektóre bodźce, na inne zaś obniżony. Wszystkie dzieci autystyczne wymagają terapii integracji sensorycznej.

W przypadku złożonej niepełnosprawności zawsze należy pamiętać, że terapia integracji sensorycznej jest działaniem uzupełniającym, a nie głównym. Dzieci podlegają terapii podstawowej wynikającej z występującej niepełnosprawności i złożoności obrazu klinicznego, zaś terapia SI jest terapią uzupełniającą, prowadzoną równolegle do innego rodzaju terapii potrzebnej dziecku. Niemniej jednak uważam, że oddziaływania poprzez integrację sensoryczną są niejako trampoliną do wzrastania w różnorodnych umiejętnościach, także trampoliną do realizacji zadań wynikających z innych terapii. U osób głęboko uszkodzonych (uszkodzenie CUN) występują ogromne trudności z rejestrowaniem i porządkowaniem wielu różnorodnych wrażeń pochodzących z otoczenia.

Dysfunkcje SI (integracji sensorycznej) u dzieci autystycznych to zazwyczaj deficyty sensoryczne polegające na braku zdolności do radzenia sobie z licznymi bodźcami płynącymi z otoczenia.

Podstawowe rodzaje dysfunkcji integracji sensorycznej dotyczą zakłóceń funkcji ruchowych, somatosensorycznych i dotykowych oraz zakłóceń procesu modulacji (najczęściej uogólnione zaburzenia SI).

Kiedy mamy do czynienie z nieprawidłowym przetwarzaniem odbieranych bodźców:

  • Dziecko ma trudności z szybkim tworzeniem wzrokowej reprezentacji obiektu („myślenie obrazami”  Temple Grandin)
  • Nieprawidłowo rozwija się schemat ciała,
  • Trudności z wyobrażeniem sobie możliwości użycia przedmiotu,
  • Niechęć do angażowania się w celowe aktywności,
  • Odmawia wykonywania nowych aktywności
  • Pokazuje ograniczoną ciekawość poznawczą i naturalnej eksploracji otoczenia

Wg Ayres dysfunkcje procesów integracji sensorycznej u dzieci autystycznych przypominają zaburzenia występujące u dzieci z dyspraksją (kiedy ponad 8 lat temu oceniałam rozwój procesów integracji sensorycznej pewnego Pawła lat 10, postawiłam diagnozę: dyspraksja. Okazało się, po wnikliwych badaniach, że Paweł to osoba z autyzmem).

Diagnoza dziecka ze spektrum autyzmu

  • Diagnoza takiego dziecka to złożony proces, wymagający od terapeuty wnikliwej obserwacji aktywności dziecka, charakter diagnozy musi być otwarty ze względu na zmienny charakter zaburzeń.
  • Postępowanie diagnostyczne powinno być stale korygowane w czasie terapii celem nadania jej kierunku i oznaczania poszczególnych celów terapii.

Terapia osób z ASD

Postępy w terapii osiąga się jeśli dziecko angażuje się w proces terapeutyczny, uruchamiają się reakcje przystosowawcze, adaptacyjne. Dotyczą one zachowań posturalnych, działań celowych, samokierowania, inicjowania kontaktów, interakcji społecznych.

Terapia SI ma zapewnić dziecku stymulację w sposób kontrolowany, zorganizowany i celowy !!!
Znaczny postęp można uzyskać, gdy dziecko samodzielnie kieruje działaniami i inicjuje akcję w otoczeniu – charakterystyczna dla dziecka z ASD.

Dobrze zorganizowana, odpowiednio planowana, dostosowana do postępów i możliwości dziecka terapia SI może w znaczący sposób wpłynąć na:

  • mechanizmy posturalne, równoważne (lepsza świadomości i kontrola ruchów ciała),
  • rejestrację i różnicowanie bodźców, jak i adekwatne reagowanie na nie,
  • organizację zachowania,
  • planowanie motoryczne,
  • kontakt wzrokowy,
  • koncentrację i czas uwagi na zadaniu,
  • wzrost umiejętności poznawczych,
  • umiejętności komunikacyjne i społeczne,
  • zmniejszenie autostymulacji i zachowań „trudnych”

Ogólne kierunki oddziaływań terapeutycznych

Stopniowe dozowanie stymulacji przedsionkowej z włączeniem celowych aktywności
Uczenie wyhamowywania reakcji dotyczącej poszukiwania doznań przedsionkowych przez przeplatanie tych wrażeń stymulacja proprioceptywną.

W przypadku nadwrażliwości sytemu przedsionkowego stosujemy ruchy liniowe, wolne i blisko podłoża
Łączenie kontrolowanej stymulacji przedsionkowej z konkretnym zadaniem wzrokowym, słuchowym lub dotykowym.

Tworzenie przyjaznego środowiska dla osób z ASD

  • Stosujemy przewidywalne zasady, plan dnia,
  • Stosujemy wizualizację, jasność przekazu(idź umyj ręce w toalecie)
  • Zadbać należy o odpowiednią intonację ,rytm głosu;
  • Dawajmy czas na przetworzenie przekazanych informacji i podjęcie działania;
  • Rozwijajmy mocne strony osoby z ASD, chwalmy za wykonaną pracę;
  • Zredukujmy hałas (ewentualnie możemy wygłuszki-słuchawki)
  • Zadbajmy o odpowiednie oświetlenie lub usytuowanie dziecka;
  • Zaplanujmy miejsce pracy–mniej bodźców (np.zasłona, tyłem do sali)
  • Pracujmy polisensorycznie–wielozmysłowo

Ogólne wytyczne, należy stosować elastycznie, modyfikować swoje podejście, tak aby dopasowywać do sytuacji. Każda osoba jest skonstruowana inaczej–może inaczej odbierać taką samą formę stymulacji.

Wszystko co nas otacza to w jakiś sposób stymuluje dlatego, w szczególności dla osób z zaburzeniami rejestracji i przetwarzania bodźców sensorycznych, powinniśmy ustalić tzw. dietę sensoryczną 🙂

Terapeuta SI powinien ściśle współpracować ze środowiskiem dzieci z zaburzeniami, aby terapia przynosiła pożądane efekty.

Integracja sensoryczna jest procesem dzięki, któremu mózg otrzymuje informację ze wszystkich zmysłów segregując, rozpoznając i integrując ze sobą i wcześniejszymi doświadczeniami odpowiada adekwatną reakcją, czyli jest taką organizacją wrażeń by mogły być użyte w celowym działaniu.

Podczas codziennego funkcjonowania możemy wspomagać rozwój procesów integracji sensorycznej używając ogólnodostępnych rozwiązań.

Także place zabaw, krawężniki, trawa, liście…

Dziecko do prawidłowego rozwoju potrzebuje poczucia bezpieczeństwa, miłości oraz zróżnicowanej zabawy czyli stymulacji.

„Powierzyłem wam ludzkie dzieci nie po to, żeby kiedyś ocenić, ile wiedzy zdołaliście im przekazać, ale po to, żeby radować się, widząc, jak wstępują wzwyż”

Antoine’a de Saint-Exupéry

Dzieci potrzebują drogowskazów, przekazywania wiedzy …..

ale o wiele bardziej potrzebują miłości, warunków do tworzenia relacji, warunków do wzrastania w różnorodnych umiejętnościach/ zdolnościach do …., aby na samym końcu posiąść wiedzę. „Obok wyposażenia ucznia w wiadomości, umiejętności i postawy są kompensowane, korygowane i usprawniane zaburzone procesy psychiczne i fizyczne”.

Głównie uczniowie ze SPE (specjalne potrzeby edukacyjne)  potrzebują maksymalnego rozwoju możliwości by ostatecznie  podnieść jakość życia tych osób, które żyją w różnych upośledzających ich warunkach.

Dziecko do prawidłowego całościowego rozwoju potrzebuje poczucia bezpieczeństwa, miłości oraz zróżnicowanej zabawy czyli stymulacji. Wszystko, co nowe, nieznane, nietypowe, tajemnicze, nie do końca wyjaśnione, przyciąga naszą uwagę. Niemniej jednak silny lęk, strach, olbrzymie emocje „wyłączają” mózg. Paraliżują i uniemożliwiają wzrastanie.

Nasza ocena natomiast powinna uwzględniać miarę potrzeb i możliwości danego dziecka. Nasza ocena powinna wspomagać uczenie się, wzmacniać, aktywizować i wspierać. Powinna wskazywać i umożliwiać kolejne etapy w rozwoju. Aktywizacja uczniów w procesie nauczania-uczenia się odbywa się poprzez odpowiedni dobór metod.

Nawet jeśli nam się wydaje, że nie ma już sensu, że już nic więcej nie osiągniemy….. to jednak pamiętajmy że:

„Ziarno marzenia zawsze potrzebuje czasu, by dać pożądane wyniki”

David J. Schwartz.

Zapraszam do kontaktu☺
Marzena Kowalska
Provider Neuroflow ATS®
Terapeuta SI Terapeuta Ręki
Oligofrenopedagog z terapią autyzmu
wiceprezes Fundacji Źródło Zmian
tel. 794-582- 625
m.kowalska@zrodlozmian.pl